ISO 26000 Sosyal Sorumluluk Standardı Nedir?

ISO 26000 Sosyal Sorumluluk Rehberi, kuruluşların topluma ve çevreye karşı sorumlu, etik ve şeffaf bir şekilde faaliyet göstermelerine yardımcı olan uluslararası bir standarttır.

ISO 26000; kuruluşların yalnızca ekonomik sonuçlara değil, kararlarının çalışanlar, toplum, tüketiciler, çevre, tedarikçiler ve diğer ilgili taraflar üzerindeki etkilerine de odaklanmasını teşvik eder.

Standardın temel amacı, sosyal sorumluluk kavramının kuruluşların stratejilerine, politikalarına, karar alma süreçlerine ve günlük faaliyetlerine entegre edilmesini sağlamaktır.

ISO 26000;

İnsan hakları,
Çalışma uygulamaları,
Çevrenin korunması,
Etik iş yapma,
Tüketici hakları,
Toplumsal gelişim,
Kurumsal yönetim

gibi konularda kuruluşlara kapsamlı bir yol haritası sunar.

ISO 26000 her tür özel sektör kuruluşu, kamu kurumu, sivil toplum kuruluşu ve diğer organizasyonlar tarafından uygulanabilir. Kuruluşun büyüklüğü, faaliyet alanı, çalışan sayısı veya bulunduğu ülke açısından herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır.

ISO 26000 bir yönetim sistemi şart standardı değildir. Belgelendirme amacıyla hazırlanmamış olup kuruluşlara sosyal sorumluluk konusunda rehberlik sunar.

ISO 26000 Standardının Amacı Nedir?

ISO 26000 standardının temel amacı, kuruluşların sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunan sosyal sorumluluk anlayışını faaliyetlerine ve karar alma süreçlerine entegre etmelerine yardımcı olmaktır.

Standardın başlıca amaçları şunlardır:

Kuruluşların topluma karşı sorumluluklarının farkına varmasını sağlamak,
Kararların toplum ve çevre üzerindeki etkilerini değerlendirmek,
Etik ve şeffaf bir yönetim anlayışı oluşturmak,
İnsan haklarına saygıyı geliştirmek,
Çalışanlara adil ve güvenli çalışma koşulları sağlamak,
Ayrımcılığı ve eşitsizliği önlemek,
Çevrenin korunmasına katkıda bulunmak,
Kaynakların sürdürülebilir kullanılmasını desteklemek,
Yolsuzluk ve rüşvetle mücadeleyi güçlendirmek,
Adil rekabeti desteklemek,
Tüketici haklarını korumak,
Ürün ve hizmet güvenliğini geliştirmek,
Yerel toplumun kalkınmasına katkıda bulunmak,
Paydaşların ihtiyaç ve beklentilerini dikkate almak,
Sosyal sorumluluk performansını geliştirmek,
Kuruluşun kararlarında hesap verebilirliği sağlamak,
Sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunmaktır.

ISO 26000, kuruluşların yalnızca yasal gereklilikleri yerine getirmesini yeterli görmez. Yasalara uyum sosyal sorumluluğun temel şartlarından biridir; ancak kuruluşların mümkün olduğunda yasal yükümlülüklerin ötesine geçen olumlu uygulamalar geliştirmesi teşvik edilir.

ISO 26000 Sosyal Sorumluluk Yaklaşımı Nasıl Çalışır?

ISO 26000 yaklaşımı, kuruluşun faaliyetlerinden ve kararlarından etkilenen tarafları belirlemesiyle başlar.

Kuruluş öncelikle;

Hangi konularda toplumu ve çevreyi etkilediğini,
Kimlerin faaliyetlerinden etkilendiğini,
Hangi sosyal sorumluluk konularının kuruluş açısından önemli olduğunu,
Mevcut uygulamalarının yeterli olup olmadığını,
Hangi alanlarda iyileştirme yapması gerektiğini

değerlendirir.

Kuruluşun sosyal sorumluluk çalışmaları sırasında dikkate alabileceği taraflar şunlardır:

Çalışanlar,
Müşteriler,
Tüketiciler,
Tedarikçiler,
Alt işverenler,
Kamu kurumları,
Yerel toplum,
Sivil toplum kuruluşları,
Yatırımcılar,
İş ortakları,
Meslek kuruluşları,
Gelecek nesiller,
Çevre ve ekosistemler.

ISO 26000 uygulaması genel olarak şu aşamalardan oluşur:

Kuruluşun sosyal sorumluluk anlayışının değerlendirilmesi,
Faaliyetlerin toplum ve çevre üzerindeki etkilerinin belirlenmesi,
Paydaşların belirlenmesi,
Paydaşların ihtiyaç ve beklentilerinin değerlendirilmesi,
Sosyal sorumluluk konularının önceliklendirilmesi,
Kurumsal sosyal sorumluluk politikasının oluşturulması,
Sosyal sorumluluk hedeflerinin belirlenmesi,
Görev ve sorumlulukların tanımlanması,
Sosyal sorumluluk ilkelerinin süreçlere entegre edilmesi,
Çalışanların bilinçlendirilmesi,
Tedarikçi ve iş ortaklarının değerlendirilmesi,
Performans göstergelerinin belirlenmesi,
Sonuçların takip edilmesi,
Paydaşlarla iletişim kurulması,
Sosyal sorumluluk performansının raporlanması,
Uygulamaların sürekli geliştirilmesi.

Bu yaklaşım sayesinde sosyal sorumluluk yalnızca yardım, bağış veya sosyal proje faaliyetlerinden ibaret olmaktan çıkarak kuruluşun bütün kararlarını ve iş süreçlerini etkileyen bir yönetim anlayışına dönüşür.

ISO 26000’ın Sosyal Sorumluluk İlkeleri Nelerdir?

ISO 26000, kuruluşların sosyal sorumluluk faaliyetlerinde dikkate alması gereken yedi temel ilke tanımlar.

Hesap verebilirlik

Kuruluş, aldığı kararların ve yürüttüğü faaliyetlerin toplum, ekonomi ve çevre üzerindeki etkilerinden sorumlu olmalıdır.

Olumsuz etkilerin ortaya çıkması halinde gerekli önlemleri almalı, zararları gidermeli ve benzer durumların tekrarını önlemelidir.

Şeffaflık

Kuruluşun toplum ve çevre üzerindeki etkileriyle ilgili kararları, politikaları ve faaliyetleri açık ve anlaşılır olmalıdır.

Şeffaflık; ticari sırların veya kişisel verilerin açıklanması anlamına gelmez. İlgili tarafların karar verebilmesi için ihtiyaç duyduğu bilgilerin güvenilir ve erişilebilir şekilde sunulmasını ifade eder.

Etik davranış

Kuruluşun faaliyetleri dürüstlük, eşitlik ve doğruluk ilkelerine dayanmalıdır.

Rüşvet, yolsuzluk, çıkar çatışması, haksız rekabet, yanıltıcı bilgi ve diğer etik dışı uygulamalara karşı önlemler alınmalıdır.

Paydaşların çıkarlarına saygı

Kuruluş, faaliyetlerinden etkilenen tarafların haklarını, ihtiyaçlarını ve beklentilerini dikkate almalıdır.

Karar alma süreçlerinde yalnızca kuruluş sahiplerinin veya yatırımcıların çıkarlarına değil, çalışanlar, müşteriler, toplum ve diğer paydaşlar üzerindeki etkilere de önem verilmelidir.

Hukukun üstünlüğüne saygı

Kuruluşun faaliyet gösterdiği ülkedeki yürürlükte bulunan yasal düzenlemelere uyması sosyal sorumluluğun temel şartlarından biridir.

Kuruluş, uygulanabilir mevzuatı belirlemeli ve yasal uyum durumunu düzenli olarak değerlendirmelidir.

Uluslararası davranış normlarına saygı

Yerel mevzuatın yetersiz kaldığı veya uluslararası davranış normlarıyla çeliştiği durumlarda kuruluşun evrensel kabul gören etik ve sosyal sorumluluk ilkelerini dikkate alması beklenir.

İnsan haklarına saygı

Kuruluş, insan haklarına saygı göstermeli ve insan hakları ihlallerine neden olmaktan veya katkıda bulunmaktan kaçınmalıdır.

İnsan haklarına ilişkin riskler kuruluşun kendi faaliyetlerinin yanı sıra tedarik zinciri ve iş ortakları açısından da değerlendirilmelidir.

ISO 26000’ın Yedi Temel Konusu Nelerdir?

ISO 26000 sosyal sorumluluğu yedi temel konu altında ele alır. Bunlar kurumsal yönetim, insan hakları, çalışma uygulamaları, çevre, adil faaliyet uygulamaları, tüketici konuları ile toplumsal katılım ve kalkınmadır.

Kurumsal yönetim

Kurumsal yönetim, kuruluşun hedeflerine ulaşmak amacıyla karar aldığı ve uygulamalarını yönettiği sistemi ifade eder.

Sosyal sorumluluğun kuruluş genelinde uygulanabilmesi için karar alma süreçlerinin etik, şeffaf ve hesap verebilir olması gerekir.

Kurumsal yönetim kapsamında aşağıdaki konular değerlendirilebilir:

Yetki ve sorumlulukların belirlenmesi,
Etik karar alma süreçleri,
Yönetimin hesap verebilirliği,
Paydaş katılımı,
Risk yönetimi,
Çıkar çatışmalarının önlenmesi,
Sosyal sorumluluğun stratejik planlara dahil edilmesi,
Performansın izlenmesi ve raporlanması.

Kurumsal yönetim, diğer altı temel konunun kuruluş içinde etkin şekilde uygulanmasını sağlayan ana yapı olarak değerlendirilir.

İnsan hakları

İnsan hakları, bütün insanların doğuştan sahip olduğu temel hak ve özgürlükleri ifade eder.

Kuruluşların hem kendi faaliyetlerinde hem de iş ilişkilerinde insan haklarına saygı göstermesi beklenir.

İnsan hakları kapsamında aşağıdaki konular ele alınabilir:

Ayrımcılığın önlenmesi,
Fırsat eşitliği,
Çocuk işçiliğinin önlenmesi,
Zorla çalıştırmanın önlenmesi,
İnsan ticaretinin önlenmesi,
Örgütlenme ve toplu pazarlık hakları,
Kişisel verilerin ve özel hayatın korunması,
Engelli bireylerin hakları,
Hassas grupların korunması,
İnsan hakları ihlallerine karşı önlem alınması,
Tedarik zincirinde insan haklarının değerlendirilmesi.

Kuruluş, faaliyetlerinin insan hakları üzerinde oluşturabileceği etkileri belirlemeli ve olumsuz etkilerin önlenmesi için gerekli önlemleri almalıdır.

Çalışma uygulamaları

Çalışma uygulamaları, kuruluşun çalışanlarıyla ve kuruluş adına iş yapan kişilerle olan ilişkilerini kapsar.

Bu konu yalnızca ücret ve çalışma süreleriyle sınırlı değildir.

Aşağıdaki başlıklar çalışma uygulamaları kapsamında değerlendirilebilir:

Adil işe alım süreçleri,
İş güvencesi,
Çalışma saatleri,
Ücret ve sosyal haklar,
İş sağlığı ve güvenliği,
Çalışanların eğitimi ve gelişimi,
Ayrımcılığın önlenmesi,
Çalışanların yönetime katılımı,
Sosyal diyalog,
Çalışan temsilcileriyle ilişkiler,
İş ve özel yaşam dengesi,
Kariyer gelişimi,
İşten ayrılma süreçleri.

Kuruluşun çalışanları yalnızca üretim veya hizmet kaynağı olarak değil, hak sahibi bireyler olarak değerlendirmesi gerekir.

Çevre

Kuruluşların faaliyetleri, ürünleri ve hizmetleri çevre üzerinde doğrudan veya dolaylı etkiler oluşturabilir.

ISO 26000 çevre konusunda aşağıdaki alanlara dikkat çeker:

Çevre kirliliğinin önlenmesi,
Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı,
Enerji ve su verimliliği,
Atıkların azaltılması,
Geri dönüşüm ve geri kazanım,
İklim değişikliğinin azaltılması,
İklim değişikliğine uyum,
Sera gazı emisyonlarının azaltılması,
Biyolojik çeşitliliğin korunması,
Ekosistemlerin korunması,
Kimyasal maddelerin güvenli kullanımı,
Ürünlerin yaşam döngüsü etkileri,
Çevre dostu tasarım ve satın alma.

Kuruluşun yalnızca kendi tesisindeki çevresel etkileri değil, tedarik zinciri ve ürünlerin kullanım sonrası etkilerini de dikkate alması faydalıdır.

Adil faaliyet uygulamaları

Adil faaliyet uygulamaları, kuruluşun diğer kuruluşlarla, kamu kurumlarıyla, tedarikçilerle, müşterilerle ve rakiplerle olan ilişkilerindeki etik davranışlarını kapsar.

Bu konu kapsamında aşağıdaki alanlar değerlendirilebilir:

Yolsuzlukla mücadele,
Rüşvetin önlenmesi,
Çıkar çatışmalarının yönetilmesi,
Siyasi faaliyetlerde sorumlu davranış,
Adil rekabet,
Fikri mülkiyet haklarına saygı,
Tedarik zincirinde sosyal sorumluluğun teşvik edilmesi,
Etik satın alma uygulamaları,
Yanıltıcı ticari uygulamaların önlenmesi,
Şeffaf sözleşme ve ödeme koşulları.

Kuruluş, tedarikçilerini yalnızca fiyat, kalite ve teslimat açısından değil; insan hakları, çevre, etik ve çalışma koşulları açısından da değerlendirebilir.

Tüketici konuları

Kuruluşların ürün veya hizmet sunduğu tüketicilere karşı çeşitli sorumlulukları bulunmaktadır.

Tüketici konuları kapsamında aşağıdaki alanlar ele alınabilir:

Doğru ve dürüst pazarlama,
Yanıltıcı reklamların önlenmesi,
Açık sözleşme koşulları,
Ürün ve hizmet güvenliği,
Tüketici sağlığının korunması,
Kişisel verilerin korunması,
Şikâyetlerin ele alınması,
Satış sonrası hizmetler,
Tüketicilerin bilgilendirilmesi,
Sürdürülebilir tüketimin desteklenmesi,
Hassas tüketici gruplarının korunması,
Temel hizmetlere erişimin desteklenmesi.

Kuruluş, müşterilerin doğru karar verebilmesi için ürünlerin içeriği, kullanımı, riskleri ve çevresel etkileri hakkında açık bilgi sunmalıdır.

Toplumsal katılım ve kalkınma

Kuruluşlar faaliyet gösterdikleri toplumların bir parçasıdır.

Toplumsal katılım ve kalkınma konusu, kuruluşun yerel toplumun sosyal, ekonomik ve kültürel gelişimine katkıda bulunmasını kapsar.

Bu alanda aşağıdaki çalışmalar yapılabilir:

Yerel istihdamın desteklenmesi,
Yerel tedarikçilerin geliştirilmesi,
Eğitim ve mesleki gelişim projeleri,
Sağlık ve sosyal yardım çalışmaları,
Kültürel faaliyetlerin desteklenmesi,
Teknoloji ve bilgi paylaşımı,
Girişimciliğin desteklenmesi,
Engelli bireylere yönelik projeler,
Gençlerin ve kadınların istihdamının desteklenmesi,
Toplumsal ihtiyaçların belirlenmesi,
Gönüllülük faaliyetleri,
Yerel paydaşlarla iş birliği.

Toplumsal katkı yalnızca bağış yapılması anlamına gelmez. Yerel toplumla uzun vadeli, karşılıklı faydaya dayalı ilişkilerin kurulması amaçlanmalıdır.

ISO 26000 ile Kurumsal Sosyal Sorumluluk Arasındaki İlişki Nedir?

Kurumsal sosyal sorumluluk, kuruluşların ekonomik faaliyetlerini yürütürken topluma, çalışanlara, çevreye ve diğer paydaşlara karşı sorumluluklarını dikkate almasıdır.

ISO 26000, kurumsal sosyal sorumluluk çalışmalarının sistematik biçimde planlanması için uluslararası bir rehber sunar.

Kurumsal sosyal sorumluluk yalnızca aşağıdaki faaliyetlerden oluşmaz:

Bağış yapmak,
Ağaç dikmek,
Sosyal etkinlik düzenlemek,
Sponsorluk yapmak,
Yardım kampanyalarına katılmak.

Bu çalışmalar değerli olmakla birlikte, sosyal sorumluluk anlayışının kuruluşun ana faaliyetleriyle bütünleşmesi gerekir.

Örneğin kuruluşun sosyal yardım yaparken çalışan haklarını ihlal etmesi, çevreyi kirletmesi veya tedarikçilerine adil davranmaması bütüncül bir sosyal sorumluluk yaklaşımı değildir.

ISO 26000; sosyal sorumluluğun kuruluşun yönetimine, insan kaynaklarına, satın alma süreçlerine, üretimine, çevre uygulamalarına ve müşteri ilişkilerine dahil edilmesini teşvik eder.

Paydaş Nedir ve Paydaşlar Nasıl Belirlenir?

Paydaş, kuruluşun kararlarından veya faaliyetlerinden etkilenebilen ya da kuruluşun kararlarını etkileyebilen kişi veya gruptur.

Başlıca paydaşlar şunlar olabilir:

Çalışanlar,
Çalışan aileleri,
Müşteriler,
Tüketiciler,
Tedarikçiler,
Alt işverenler,
Yatırımcılar,
Kamu kurumları,
Yerel halk,
Sivil toplum kuruluşları,
Üniversiteler,
Meslek kuruluşları,
Medya,
İş ortakları,
Gelecek nesiller.

Paydaş analizi yapılırken aşağıdaki sorular değerlendirilebilir:

Kuruluşun faaliyetlerinden kimler etkilenmektedir?
Kuruluşun kararlarını kimler etkileyebilir?
Hangi paydaşların hakları risk altındadır?
Hangi paydaşlarla düzenli iletişim kurulmalıdır?
Paydaşların temel ihtiyaç ve beklentileri nelerdir?
Paydaşların kuruluş üzerindeki etkisi ve önemi nedir?

Paydaşlarla anket, toplantı, görüşme, çalıştay, şikâyet mekanizması veya diğer uygun yöntemlerle iletişim kurulabilir.

ISO 26000 İşletmelere Ne Kazandırır?

ISO 26000 yaklaşımının uygulanması kuruluşlara sosyal, çevresel, ticari ve kurumsal açıdan önemli katkılar sağlayabilir.

Başlıca faydaları şunlardır:

Kuruluşun sosyal sorumluluk anlayışını geliştirmesine yardımcı olur.
Kararların toplum ve çevre üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesini sağlar.
Etik ve şeffaf yönetim anlayışını güçlendirir.
İnsan hakları risklerinin belirlenmesine yardımcı olur.
Çalışanlara daha adil ve güvenli çalışma koşulları sağlanmasını destekler.
Çalışan bağlılığını ve motivasyonunu artırabilir.
Ayrımcılık ve eşitsizlik risklerini azaltır.
Çevresel etkilerin yönetilmesine katkı sağlar.
Enerji ve doğal kaynakların daha verimli kullanılmasını destekler.
Yolsuzluk ve rüşvet risklerinin azaltılmasına yardımcı olur.
Etik tedarik zinciri uygulamalarını geliştirir.
Tüketici haklarının korunmasına katkı sağlar.
Müşteri ve toplum güvenini artırır.
Kurumsal itibarın güçlenmesine yardımcı olur.
Paydaş ilişkilerini geliştirir.
Yerel toplumla ilişkilerin güçlenmesini sağlar.
Sürdürülebilirlik çalışmalarına temel oluşturur.
Kurumsal raporlama süreçlerini destekler.
Ulusal ve uluslararası iş ortakları karşısında güven oluşturur.
Yatırımcı ve müşterilerin çevresel, sosyal ve yönetişim beklentilerinin karşılanmasına katkıda bulunur.
Sosyal ve çevresel risklerin önceden belirlenmesini sağlar.
Kuruluşun uzun vadeli sürdürülebilirliğini destekler.

ISO 26000’ın önemli katkılarından biri, sosyal sorumluluk faaliyetlerini birbirinden bağımsız projeler olmaktan çıkararak kuruluşun stratejisi ve günlük faaliyetleriyle bütünleştirmesidir.

ISO 26000’ı Kimler Uygulayabilir?

ISO 26000 bütün özel, kamu ve sivil toplum kuruluşları tarafından uygulanabilir.

Standardın uygulanabileceği kuruluşlara şu örnekler verilebilir:

Sanayi ve üretim kuruluşları,
Gıda üreticileri,
Tekstil ve hazır giyim firmaları,
İnşaat şirketleri,
Lojistik ve taşımacılık firmaları,
Enerji kuruluşları,
Madencilik ve metal işletmeleri,
Perakende kuruluşları,
Bankalar ve finans kuruluşları,
Hastaneler ve sağlık kuruluşları,
Eğitim kurumları,
Belediyeler ve kamu kurumları,
Oteller ve turizm işletmeleri,
Yazılım ve bilişim firmaları,
Danışmanlık kuruluşları,
Kooperatifler,
Dernekler,
Vakıflar,
Sivil toplum kuruluşları,
Küçük, orta ve büyük ölçekli bütün kuruluşlar.

Sosyal sorumluluk yalnızca büyük şirketlerin konusu değildir. Küçük işletmeler de çalışanlarına, müşterilerine, çevreye ve yerel topluma karşı etkilerini değerlendirerek ISO 26000 rehberinden yararlanabilir.

ISO 26000 Nasıl Uygulanır?

ISO 26000 bir belgelendirme standardı olmadığı için uygulama süreci, kuruluşun sosyal sorumluluk performansını değerlendirmesi ve rehberdeki ilkeleri faaliyetlerine entegre etmesi şeklinde ilerler.

1. Mevcut durum analizi

Kuruluşun insan hakları, çalışan uygulamaları, çevre, etik, tüketici ilişkileri ve toplumsal katkı konularındaki mevcut uygulamaları incelenir.

Güçlü yönler ve iyileştirme alanları belirlenir.

2. Paydaşların belirlenmesi

Kuruluşun faaliyetlerinden etkilenen veya kuruluşu etkileyebilen paydaşlar belirlenir.

Paydaşların ihtiyaçları, beklentileri ve öncelikleri değerlendirilir.

3. Etkilerin belirlenmesi

Kuruluşun kararlarının ve faaliyetlerinin çalışanlar, toplum, çevre ve tüketiciler üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri değerlendirilir.

4. Öncelikli konuların seçilmesi

ISO 26000’ın yedi temel konusu içinden kuruluşun faaliyetleri ve etkileri açısından en önemli konular belirlenir.

Önceliklendirme yapılırken etkinin büyüklüğü, etkilenen paydaşlar, yasal şartlar ve iyileştirme imkânları dikkate alınabilir.

5. Sosyal sorumluluk politikasının oluşturulması

Kuruluşun sosyal sorumluluk ilkelerini ve taahhütlerini açıklayan bir politika hazırlanır.

Politikanın üst yönetim tarafından desteklenmesi ve çalışanlara duyurulması gerekir.

6. Hedef ve eylem planlarının hazırlanması

Belirlenen öncelikli konular için ölçülebilir hedefler ve eylem planları oluşturulur.

Örneğin;

İş kazalarının azaltılması,
Kadın çalışan oranının artırılması,
Enerji tüketiminin düşürülmesi,
Yerel tedarik oranının geliştirilmesi,
Etik eğitimlerinin tamamlanması,
Tedarikçi sosyal sorumluluk denetimlerinin yapılması

gibi hedefler belirlenebilir.

7. Süreçlere entegrasyon

Sosyal sorumluluk ilkeleri insan kaynakları, satın alma, satış, üretim, çevre, iş sağlığı ve güvenliği, tedarikçi yönetimi ve diğer süreçlere dahil edilir.

8. Çalışanların bilinçlendirilmesi

Çalışanlara etik davranış, insan hakları, ayrımcılık, çevre, tüketici hakları ve diğer sosyal sorumluluk konularında eğitim verilir.

9. Performansın izlenmesi

Sosyal sorumluluk hedefleri ve uygulamalarının sonuçları göstergeler üzerinden takip edilir.

10. Paydaş iletişimi ve raporlama

Kuruluş sosyal sorumluluk çalışmaları ve performansı hakkında paydaşlarına açık ve güvenilir bilgi sunar.

Bu amaçla faaliyet raporu, sürdürülebilirlik raporu, internet sitesi veya diğer iletişim kanalları kullanılabilir.

11. Sürekli iyileştirme

Elde edilen sonuçlar, paydaş geri bildirimleri ve değişen koşullar dikkate alınarak sosyal sorumluluk uygulamaları geliştirilir.

ISO 26000 Belgesi Alınabilir mi?

ISO 26000, kuruluşların denetlenmesi ve belgelendirilmesi amacıyla hazırlanmış bir yönetim sistemi standardı değildir.

Standart, uygulanması zorunlu şartlar yerine sosyal sorumluluk konusunda tavsiyeler ve rehberlik sunar. ISO, ISO 26000’a göre sertifikasyon yapılmasının standardın amacıyla uyumlu olmadığını açıkça belirtmektedir.

Bu nedenle bir kuruluş için “ISO 26000 sertifikalıdır” veya “ISO 26000 belgesine sahiptir” şeklinde bir ifade teknik açıdan yanıltıcı olabilir.

Kuruluşlar bunun yerine;

ISO 26000 rehberini uyguladıklarını,
Sosyal sorumluluk performanslarını değerlendirdiklerini,
Bağımsız uygunluk veya olgunluk değerlendirmesi yaptırdıklarını,
Sosyal sorumluluk raporu yayımladıklarını

belirtebilirler.

Piyasada ISO 26000 adıyla sunulan sertifika veya uygunluk belgelerinin kapsamı, akreditasyonu ve tanınırlığı hizmet alınmadan önce dikkatle incelenmelidir.

ISO 26000 ile Sürdürülebilirlik Arasındaki İlişki Nedir?

Sürdürülebilirlik, bugünün ihtiyaçlarını karşılarken gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama yeteneğini tehlikeye atmayan bir kalkınma anlayışıdır.

ISO 26000, kuruluşların sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunmasına yardımcı olur.

Standart;

Ekonomik sürdürülebilirlik,
Çevresel sürdürülebilirlik,
Sosyal sürdürülebilirlik

boyutlarının birlikte değerlendirilmesini destekler.

ISO 26000 doğrudan bir sürdürülebilirlik raporlama standardı değildir. Ancak kuruluşun raporlayacağı sosyal sorumluluk konularının ve uygulamalarının belirlenmesinde önemli bir rehber olarak kullanılabilir.

ISO 26000 ile ESG Arasındaki İlişki Nedir?

ESG; çevresel, sosyal ve yönetişim konularının kuruluşların performansı ve riskleri açısından değerlendirilmesini ifade eder.

ISO 26000’ın yedi temel konusu, ESG uygulamalarının geliştirilmesinde önemli bir çerçeve sağlayabilir.

Çevresel boyut

İklim değişikliği,
Enerji kullanımı,
Atık yönetimi,
Su tüketimi,
Biyolojik çeşitlilik,
Kirliliğin önlenmesi.

Sosyal boyut

İnsan hakları,
Çalışan hakları,
İş sağlığı ve güvenliği,
Çeşitlilik ve kapsayıcılık,
Tüketici hakları,
Toplumsal katkı.

Yönetişim boyutu

Etik davranış,
Şeffaflık,
Hesap verebilirlik,
Yolsuzlukla mücadele,
Paydaş katılımı,
Adil rekabet.

ISO 26000 doğrudan ESG derecelendirme veya raporlama standardı değildir; ancak kuruluşun ESG politika ve uygulamalarının geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

ISO 26000 Danışmanlık Süreci Nasıl İlerler?

ISO 26000 danışmanlık hizmetinin amacı yalnızca sosyal sorumluluk politikası hazırlamak veya sosyal projeler belirlemek değildir.

Etkin bir danışmanlık çalışmasında kuruluşun toplum ve çevre üzerindeki gerçek etkilerinin değerlendirilmesi ve sosyal sorumluluk ilkelerinin iş süreçlerine entegre edilmesi gerekir.

Danışmanlık süreci genel olarak aşağıdaki çalışmaları kapsar:

Kuruluşun faaliyet alanının ve organizasyon yapısının değerlendirilmesi,
Mevcut sosyal sorumluluk uygulamalarının incelenmesi,
Sosyal sorumluluk olgunluk değerlendirmesinin yapılması,
Kuruluşun olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesi,
Paydaşların belirlenmesi,
Paydaş ihtiyaç ve beklentilerinin analiz edilmesi,
Öncelikli sosyal sorumluluk konularının seçilmesi,
İnsan hakları risklerinin değerlendirilmesi,
Çalışma uygulamalarının değerlendirilmesi,
İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının incelenmesi,
Çevresel etkilerin değerlendirilmesi,
Etik ve yolsuzlukla mücadele uygulamalarının incelenmesi,
Tedarikçi sosyal sorumluluk kriterlerinin hazırlanması,
Tüketici ve müşteri uygulamalarının değerlendirilmesi,
Toplumsal katılım ve kalkınma çalışmalarının planlanması,
Sosyal sorumluluk politikasının oluşturulması,
Etik kuralların hazırlanması,
İnsan hakları ve çalışan hakları politikalarının oluşturulması,
Sosyal sorumluluk hedeflerinin belirlenmesi,
Eylem planlarının hazırlanması,
Performans göstergelerinin oluşturulması,
Görev, yetki ve sorumlulukların tanımlanması,
Sosyal sorumluluğun süreçlere entegre edilmesi,
Çalışan eğitimlerinin gerçekleştirilmesi,
Paydaş iletişim yöntemlerinin oluşturulması,
Sosyal sorumluluk raporlamasına destek verilmesi,
Performansın izlenmesi ve iyileştirilmesi.

Hazır politikaların veya genel sosyal sorumluluk projelerinin kullanılması, kuruluşun gerçek etkilerini ve risklerini yeterince yansıtmayabilir.

Etkin bir ISO 26000 uygulaması; kuruluşun sektörüne, çalışan yapısına, faaliyet alanına, tedarik zincirine ve paydaşlarına özel olarak hazırlanmalıdır.

Neden EA Kalite Eğitim ve Danışmanlık?

EA Kalite Eğitim ve Danışmanlık olarak, 2011 yılından bu yana edindiğimiz yönetim sistemleri deneyimiyle Türkiye genelinde ISO 26000 Sosyal Sorumluluk danışmanlığı ve eğitim hizmetleri sunuyoruz.

Danışmanlık çalışmalarımızda sosyal sorumluluğu yalnızca yardım ve sosyal proje faaliyetlerinden ibaret görmeden; insan hakları, çalışan uygulamaları, çevre, etik iş yapma, tüketici hakları ve toplumsal kalkınma boyutlarıyla birlikte değerlendiriyoruz.

ISO 26000 danışmanlık hizmetimiz kapsamında:

Kuruluşunuza özel mevcut durum analizi gerçekleştiririz.
Sosyal sorumluluk etkilerinizi değerlendiririz.
Paydaşlarınızı ve beklentilerini belirleriz.
Öncelikli sosyal sorumluluk konularınızı seçeriz.
İnsan hakları ve çalışan uygulamalarınızı değerlendiririz.
Çevresel ve etik risklerinizi analiz ederiz.
Tedarikçi sosyal sorumluluk kriterlerinizi oluştururuz.
Sosyal sorumluluk politikanızı ve etik kurallarınızı hazırlarız.
Sosyal sorumluluk hedefleri ve eylem planları belirleriz.
Performans göstergelerinizi oluştururuz.
Sosyal sorumluluk ilkelerini iş süreçlerinize entegre ederiz.
Çalışanlarınıza ISO 26000 ve sosyal sorumluluk eğitimleri veririz.
Paydaş iletişimi ve raporlama çalışmalarınızı destekleriz.
Uygulamaların sürdürülebilirliğine ve sürekli geliştirilmesine katkı sağlarız.

Amacımız kuruluşunuza yalnızca sosyal sorumluluk dokümanları hazırlamak değil; etik, şeffaf, insan ve çevre odaklı bir yönetim anlayışının geliştirilmesine katkıda bulunmaktır.

Sık Sorulan Sorular

ISO 26000 nedir?

ISO 26000, kuruluşların sosyal sorumluluk ilkelerini faaliyetlerine ve karar alma süreçlerine entegre etmelerine yardımcı olan uluslararası bir rehber standardıdır.

İnsan hakları, çalışma uygulamaları, çevre, etik iş yapma, tüketici konuları ve toplumsal kalkınma gibi alanları kapsar.

ISO 26000 bir yönetim sistemi standardı mıdır?

Hayır. ISO 26000, belgelendirmeye esas şartlar belirleyen bir yönetim sistemi standardı değildir.

Kuruluşlara sosyal sorumluluk konusunda tavsiye ve rehberlik sunar.

ISO 26000 belgesi alınabilir mi?

ISO 26000 belgelendirme amacıyla hazırlanmamıştır.

Bu nedenle ISO 26000 sertifikası veya akredite ISO 26000 belgesi şeklindeki iddialar dikkatle değerlendirilmelidir.

Kuruluşlar ISO 26000 rehberine göre sosyal sorumluluk uygulamalarını geliştirebilir ve bağımsız değerlendirmeler yaptırabilir.

ISO 26000 zorunlu mudur?

ISO 26000 genel olarak yasal bir zorunluluk değildir.

Ancak müşteriler, yatırımcılar veya iş ortakları sosyal sorumluluk uygulamalarının ISO 26000 rehberiyle uyumlu olmasını talep edebilir.

ISO 26000 yalnızca büyük şirketler için midir?

Hayır. ISO 26000 küçük, orta ve büyük ölçekli bütün kuruluşlar tarafından uygulanabilir.

Ayrıca kamu kurumları, dernekler, vakıflar ve sivil toplum kuruluşları da rehberden yararlanabilir.

ISO 26000’ın temel konuları nelerdir?

ISO 26000’ın yedi temel konusu şunlardır:

Kurumsal yönetim,
İnsan hakları,
Çalışma uygulamaları,
Çevre,
Adil faaliyet uygulamaları,
Tüketici konuları,
Toplumsal katılım ve kalkınma.

ISO 26000 ile ISO 9001 arasındaki fark nedir?

ISO 9001, Kalite Yönetim Sistemi için belgelendirmeye esas şartlar belirler.

ISO 26000 ise sosyal sorumluluk konusunda rehberlik sağlar ve belgelendirme standardı değildir.

ISO 26000 ile ISO 14001 arasındaki fark nedir?

ISO 14001, çevresel etkilerin yönetilmesine yönelik belgelendirilebilir bir Çevre Yönetim Sistemi standardıdır.

ISO 26000 çevre konusunu içerir; ancak bunun yanında insan hakları, çalışma uygulamaları, etik ve tüketici hakları gibi daha geniş sosyal sorumluluk alanlarını da kapsar.

ISO 26000 ile SA 8000 aynı mıdır?

Hayır. ISO 26000 sosyal sorumluluğun birçok boyutunu kapsayan bir rehber standardıdır ve belgelendirme amacı taşımaz.

SA 8000 ise ağırlıklı olarak çalışan hakları ve çalışma koşullarına odaklanan, belgelendirmeye esas bir sosyal uygunluk standardıdır.

ISO 26000 ile sürdürülebilirlik raporu aynı şey midir?

Hayır. ISO 26000 sosyal sorumluluk konularında rehberlik sağlar.

Sürdürülebilirlik raporu ise kuruluşun çevresel, sosyal ve ekonomik performansını paydaşlarına sunduğu bir iletişim aracıdır.

ISO 26000, raporda ele alınacak konuların belirlenmesine katkı sağlayabilir.

ISO 26000 kapsamında tedarikçiler değerlendirilir mi?

Evet. Kuruluşun tedarik zincirindeki insan hakları, çalışma koşulları, çevre, etik ve yolsuzluk risklerini değerlendirmesi önerilir.

Tedarikçi seçim ve değerlendirme süreçlerine sosyal sorumluluk kriterleri eklenebilir.

ISO 26000 kapsamında çocuk işçiliği değerlendirilir mi?

Evet. Çocuk işçiliğinin önlenmesi insan hakları ve çalışma uygulamaları kapsamında değerlendirilir.

Kuruluşun kendi faaliyetlerinin yanı sıra tedarik zincirinde de çocuk işçiliği riskini dikkate alması gerekir.

ISO 26000 kapsamında iş sağlığı ve güvenliği ele alınır mı?

Evet. Güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları, çalışma uygulamaları temel konusu altında değerlendirilir.

Kuruluşun çalışanların sağlık ve güvenliğini koruyan önlemler uygulaması beklenir.

ISO 26000 kapsamında çevre ele alınır mı?

Evet. Kirliliğin önlenmesi, sürdürülebilir kaynak kullanımı, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitliliğin korunması ISO 26000’ın çevre konuları arasındadır.

ISO 26000 kapsamında etik kurallar hazırlanmalı mıdır?

Standardın uygulanması sırasında kuruluşun dürüstlük, şeffaflık, çıkar çatışması, hediye kabulü, rüşvet ve yolsuzlukla mücadele gibi konuları içeren etik kurallar hazırlaması faydalıdır.

ISO 26000 kapsamında paydaş analizi yapılır mı?

Evet. Kuruluşun faaliyetlerinden etkilenen ve kuruluşun kararlarını etkileyebilen tarafların belirlenmesi ISO 26000 yaklaşımının önemli unsurlarındandır.

Paydaşların ihtiyaçları ve beklentileri sosyal sorumluluk önceliklerinin oluşturulmasında kullanılabilir.

ISO 26000 kapsamında hangi performans göstergeleri izlenebilir?

Kuruluşun faaliyetlerine göre aşağıdaki göstergeler takip edilebilir:

İş kazası oranı,
Çalışan devir oranı,
Kadın çalışan ve yönetici oranı,
Eğitim saatleri,
Ayrımcılık şikâyetleri,
Etik ihlal bildirimleri,
Enerji ve su tüketimi,
Atık ve geri dönüşüm oranı,
Sera gazı emisyonları,
Yerel tedarik oranı,
Tedarikçi sosyal uygunluk değerlendirmeleri,
Müşteri şikâyetleri,
Toplumsal yatırım ve gönüllülük faaliyetleri.

ISO 26000 kapsamında hangi dokümanlar hazırlanabilir?

Kuruluşun yapısına göre aşağıdaki dokümanlar hazırlanabilir:

Sosyal sorumluluk politikası,
Etik kurallar,
İnsan hakları politikası,
Çalışan hakları politikası,
Ayrımcılık ve tacizin önlenmesi politikası,
Rüşvet ve yolsuzlukla mücadele politikası,
Paydaş analizi,
Sosyal sorumluluk risk değerlendirmesi,
Tedarikçi davranış kuralları,
Tedarikçi sosyal sorumluluk değerlendirme formu,
Sosyal sorumluluk hedefleri,
Eylem planları,
Etik ihlal bildirim sistemi,
Toplumsal yatırım planı,
Performans göstergeleri,
Sosyal sorumluluk veya sürdürülebilirlik raporu.

Dokümantasyonun kapsamı kuruluşun büyüklüğüne, faaliyet alanına ve sosyal sorumluluk etkilerine göre belirlenmelidir.

ISO 26000 Danışmanlığı İçin Bizimle İletişime Geçin

ISO 26000 Sosyal Sorumluluk Rehberi; etik ve şeffaf bir yönetim anlayışı oluşturmak, insan haklarını ve çalışan haklarını korumak, çevresel etkileri azaltmak ve toplumla güçlü ilişkiler kurmak isteyen kuruluşlar için kapsamlı bir yol haritası sunar.

EA Kalite Eğitim ve Danışmanlık olarak kuruluşunuzun faaliyet alanına özel sosyal sorumluluk yaklaşımı oluşturuyor; paydaş analizi, sosyal sorumluluk riskleri, politikalar, etik kurallar, çalışan eğitimleri, tedarikçi değerlendirmeleri ve performans takibi konularında profesyonel destek sağlıyoruz.

ISO 26000 danışmanlığı, sosyal sorumluluk yönetimi ve ISO 26000 eğitim hizmetleri hakkında bilgi almak için EA Kalite Eğitim ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.